Historia i charakterystyka toru Baku City Circuit w Azerbejdżanie. Dane techniczne i schemat toru ulicznego Baku City Circuit. Wyścigi Formuły 1 o GP Azerbejdżanu na torze Baku City Circuit. Rekordy ulicznego toru wyścigowego w Baku.
Historia i podstawowe informacje o torze Baku City Circuit w Azerbejdżanie
Historia wyścigów Formuły 1 w Azerbejdżanie jest bardzo krótka. Bernie Ecclestone w 2014 roku podpisał lukratywny kontrakt na organizację GP Azerbejdżanu, a uliczny tor w Baku City Circuit zaprojektował Hermann Tilke. Budowa toru ruszyła w połowie 2015 roku, a pierwszy wyścig o GP Europy odbył się w czerwcu 2016 roku. Azerbejdżan początkowo płacił opłatę licencyjną w wysokości około 60 mln $ rocznie. W połączeniu z wysokimi kosztami corocznego przygotowania toru i niską frekwencją na trybunach, jest to wyścig do którego rząd Azerbejdżanu musi co roku dokładać ogromne pieniądze.
Tor Baku City Circuit jest prawdopodobnie najbardziej wyróżniającym się projektem Hermanna Tilke. Zawiera on jego znaki rozpoznawcze, czyli długie proste i zakręty pod kątem 90. stopni, ale układ tego obiektu jest wyjątkowy. Na ponad dwukilometrowym odcinku pokonywanym z pełnym gazem, kierowcy osiągają bardzo wysokie prędkości (rekord to 378 km/h). Na torze znajduje się również niezwykle wąska sekcja z podjazdem obok zamku. Spora część toru jest położona poniżej poziomu morza. Baku leży nad Morzem Kaspijskim, które jest akwenem śródlądowym, którego lustro wody jest położone 28 metrów p.p.m. Niektóre nowe tory wyścigowe, które zostały wybudowane później czerpało wzory z niektórych rozwiązań w Baku. Uliczny tor w stolicy Azerbejdżanu był pierwszym torem ulicznym w F1, na którym osiągane były bardzo duże prędkości maksymalne.
Przygotowania do organizacji wyścigu trwają około trzy miesiące. Co roku wnoszone są wszystkie bariery, trybuny itp. Wyzwaniem jest ciasny podjazd przy zamku, bo jest to zabytkowy fragment miasta z kostką brukową. W związku z przygotowaniem toru na wizytę F1 jest on tymczasowo przykrywany asfaltem. Co roku nawierzchnia na wybranych ulicach jest wymieniana, podobnie jak na innych ulicznych obiektach. W latach 2024 – 2026 na torze powstały cztery nowe trybuny zapewniając 6 000 dodatkowych miejsc. Organizatorzy niechętnie chwalą się konkretami na temat pojemności toru czy frekwencji, bo ten tor ma najmniejsze trybuny w całym kalendarzu.
Tor ma jedną konfigurację i jest wykorzystywany tylko w trakcie weekendu Formuły 1. Jego układ nie uległ zmianie od debiutu w kalendarzu. GP Azerbejdżanu to największe sportowe wydarzenie roku w tym kraju, jest traktowanie priorytetowo przez tamtejszy rząd, który poprzez organizację podobnych imprez chce promować kraj na świecie.
Schemat toru Baku City Circuit w Azerbejdżanie
Charakterystyka toru Baku City Circuit w Azerbejdżanie
Tor uliczny w Baku jest unikalny w skali całego kalendarza Formuły 1. Potocznie mówi się o nim, że jest to połączenie charakterystyk obiektów Monako i Monza, bo Baku City Circuit to niezwykle szybki uliczny tor. Między zakrętami 16 i 1 kierowcy jadą z gazem w podłodze przez ponad dwa kilometry – jest to najdłuższy taki odcinek w kalendarzu. Jednocześnie jest to obiekt momentami kręty, szczególnie podjazd przy zamku jest bardzo ciasny. Taki układ toru sprawia, że zespoły muszą stosować pakiety aerodynamiczne ze średnim dociskiem (podobne jak na torze Spa-Francorchamps), aby notować wysokie prędkości maksymalne i jednocześnie dobrze radzić sobie w zakrętach. W 2026 roku z powodu powszechności stosowania aktywnej aerodynamiki na obu długich prostych zespoły mogą zaryzykować postawienie na nieco większy docisk niż zwykle. Najlepsze na torze w Baku są bolidy z mocnymi silnikami, dobre w wolnych zakrętach oraz generujące niski opór.
Wyprzedzanie w Baku należy do najłatwiejszych w kalendarzu F1. Na najdłuższej prostej bardzo łatwo złapać się w strugę aerodynamiczną za rywalem, a do manewrów wyprzedzania dochodziło często daleko od strefy hamowania. Kręta sekcja toru nie pozwala na tyle zablokować szybszego rywala, aby być bezpiecznym na głównej prostej. W Baku zawsze dochodzi do sporej liczby udanych manewrów wyprzedzania w trakcie wyścigu, bez względu na regulacje. Dojazd do pierwszego zakrętu jest bardzo krótki, więc na starcie zwykle nie ma wielu zmian pozycji, jest za to spore ryzyko kraks. Nowe bolidy wprowadzone w 2026 roku powinny jeszcze bardziej ułatwić wyprzedzanie, szczególnie na głównej prostej, gdzie wszystkim będzie brakować energii i tryb wyprzedzania powinien robić istotną różnicę.
Na dystansie całego okrążenia toru w Baku można w sposób naturalny podczas hamowania odzyskać najwięcej energii wśród obecnych w kalendarzu F1. Dlatego wszyscy powinni bez problemów uzyskiwać maksymalnie dużo energii elektrycznej na ile pozwala FIA. Z drugiej strony na końcu okrążenia jest ponad dwukilometrowa prosta, na której przez około 25 sekund jedzie się z pełną prędkością. W pełni naładowana bateria w tegorocznym bolidzie wystarcza na około 14 sekund. To oznacza, że kierowcy będą osiągali prędkości maksymalne mniej więcej w 2/3 długości tej prostej, a następnie ich prędkość będzie stopniowo spadała do punktu hamowania.
Pirelli do Baku tradycyjnie przywozi trzy najbardziej miękkie mieszanki opon. Jest to obiekt uliczny ze słabą przyczepnością i niewielkim zużyciem, więc nie może być innej decyzji. Nawierzchnia jest bardzo gładka, a dodatkowo co roku jej fragmenty są wymieniane. Na długim okrążeniu z licznymi prostymi nie jest łatwo utrzymać odpowiedniej temperatury opon. Największym wyzwaniem w Baku jest wypracowanie takich ustawień, aby móc odpowiednio wykorzystać opony podczas kwalifikacji i wyścigu. Zdarzały się spore problemy z rozgrzewaniem opon w kwalifikacjach co wpływało na ich wyniki. Historycznie dało się na torze w Baku przejechać cały dystans wyścigu na jednym komplecie twardych opon bez zauważalnego spadku tempa. Dlatego strategia jednego pit stopu będzie dla wszystkich domyślna, niektóre ekipy mogą postawić na wykorzystanie opon miękkich i pośrednich w wyścigu, twarde nie będą potrzebne. Biorąc pod uwagę wysokie ryzyko wirtualnych i pełnych neutralizacji trzeba mieć w głowie plan dodatkowej zmiany opon, bardzo opłaca się w takich momentach zjechać do alei serwisowej. Najgorszy scenariusz na wyścig to neutralizacja na samym początku wyścigu, bo wielu kierowców wykona wtedy swój jedyny planowany pit stop.
Zawody Formuły 1 w Azerbejdżanie w pierwszych latach odbywały się pod koniec kwietnia lub w czerwcu, ale od 2024 roku przeniesiono je na wrzesień. Zmiana terminu w niewielkim stopniu wpłynęła na warunki pogodowe, bo w Baku pogoda we wrześniu jest bardzo podobna do tej w czerwcu. Można spodziewać się temperatury powietrza w okolicy 25 stopni Celsjusza. Podczas dotychczasowych wizyt F1 nigdy nie padał deszcz. Baku jest nazywane „miastem wiatrów” i to jest czynnik, który może wpływać na konkurencyjność zespołów. Trzy z pięciu poprzednich wyścigów F1 było przerywanych wyjazdem samochodu bezpieczeństwa. Z uwagi na liczne bariery i wysokie prędkości, prawdopodobieństwo neutralizacji spowodowanej kraksą jest wysokie. Często udaje się jednak posprzątać popsute samochody podczas wirtualnej neutralizacji. Neutralizacja w Baku to wydarzenie zupełnie zmieniające obraz wyścigu, bo do restartu dochodzi na bardzo długiej prostej, a wtedy wszyscy kierowcy jadą blisko siebie i bardzo łatwo o wyprzedzenie lub kolejne kraksy.
Dane techniczne toru Baku City Circuit w Azerbejdżanie
Długość nitki toru: 6,003 km
Liczba okrążeń wyścigu F1: 51
Dystans wyścigu F1: 306,049 km
Liczba zakrętów: 20 (w tym 12 lewych i 8 prawych)
Kierunek jazdy: przeciwnie do ruchu wskazówek zegara
Przewyższenie: 26,96 m
Najdłuższa prosta: 2,22 km – najwięcej w kalendarzu
Pojemność trybun: ponad 25 000 miejsc*
Maksymalne przeciążenie w F1: 3,6 G w zakręcie numer 19 (dane z 2024 roku)
Długość alei serwisowej, gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości: 329 metrów
Liczba stref korzystania z aktywnej aerodynamiki: dwie, między zakrętami 2 i 3, oraz między zakrętami 19 i 1
Tryb wyprzedzania: punkty detekcji i aktywacji między zakrętami 16 i 17 (na początku długiej prostej)
Odległość od pierwszego pola startowego do pierwszego zakrętu po starcie: 200 metrów
Przyczepność limitowana na: tylnej osi „rear limited”
Procent wyścigów z wyjazdem samochodu bezpieczeństwa w ostatnich pięciu edycjach zawodów F1 (sezony 2022 – 2026): 60%
Największa prędkość maksymalna: 378 km/h – Bottas podczas kwalifikacji w 2016 roku. To najwyższa oficjalna prędkość odnotowana podczas weekendu F1 na jakimkolwiek torze. Dane z telemetrii, rozpędzał się dalej po minięciu punktu pomiarowego.
* – Trybuny zostały powiększone w ostatnich latach.
Najszybsze okrążenia na torze Baku City Circuit w Azerbejdżanie
Układ toru Baku City Circuit nie uległ zmianie od debiutu w kalendarzu w 2016 roku. Natomiast w związku z tym, że jest to obiekt uliczny, to co roku wprowadzane są na nim drobne zmiany w krawężnikach i barierach. Niektóre z nich mogą wpływać na potencjalne tempo kierowców Formuły 1.
Najlepszy czas uzyskany w kwalifikacjach – 1:40,203 – Charles Leclerc – Ferrari – 2023 rok
Najlepszy czas uzyskany w wyścigu (oficjalny rekord toru) – 1:43,009 – Charles Leclerc – Ferrari – 2019 rok
Informacje o torze Baku City Circuit od Pirelli
Pirelli określa charakterystykę każdego toru w kalendarzu Formuły 1 w skali od 1 do 5, gdzie 1 oznacza najmniej, a 5 najwięcej. Te liczby określane są na przestrzeni całego sezonu, a więc np. w przypadku poziomu docisku aerodynamicznego tor Monza dostaje w tej skali 1, a tor Hungaroring 5.
Trakcja: 5
Hamowanie: 4
Przeciążenia boczne: 1
Obciążenie opon: 3
Poziom docisku aerodynamicznego: 2
Wyścigi Formuły 1 na torze Baku City Circuit w Azerbejdżanie
Formuła 1 zadebiutowała na ulicznym torze w Baku w 2016 roku, gdy odbył się wyścig o GP Europy. To była jednorazowa sytuacja związana z marketingiem. Promotor tego Grand Prix chciał w ten sposób pokazać, że Azerbejdżan to nowoczesny europejski* kraj. Kolejne wyścigi rozgrywano już pod nazwą GP Azerbejdżanu. Aktualna umowa obowiązuje do końca 2030 roku, została przedłużona o cztery sezony we wrześniu 2025 roku.
Organizacja wyścigów F1 w Baku jest bardzo kosztowna, powoduje spore utrudnienia w centrum miasta, a miejscowi mieszkańcy nie wykazują powszechnego zainteresowania. Coroczna wizyta Formuły to jednak bardzo duża pozytywna reklama Baku i Azerbejdżanu na świecie, dlatego na pewno będą chęci, aby kontynuować umowę, poza tym pieniądze nie są dla nich przeszkodą. Azerbejdżan nie ma innej takiej corocznej imprezy, którą mogą się promować na całym świecie. Ponad 3/4 biletów na wyścigi jest kupowanych przez kibiców przyjeżdżających z zagranicy.
* – Azerbejdżan pod względem geograficznym to kraj położony w Azji.
Charakterystyki, dane techniczne i schematy innych torów z kalendarza Formuły 1 znajdziecie pod tym linkiem w specjalnej kategorii artykułów ma blogu Cyrk F1. Zestawienie aktualnej długości kontraktów na organizację wyścigów F1 można natomiast sprawdzić w tym miejscu, gdzie znajduje się kompletna tabela.
