Historia i charakterystyka toru Sepang International Circuit w Malezji. Dane techniczne i schemat toru Sepang International Circuit. Wyścigi Formuły 1 o GP Malezji na torze Sepang. Najszybsze okrążenia toru Sepang International Circuit.
Historia i podstawowe informacje o torze Sepang International Circuit w Malezji
W latach 90. XX wieku ówczesne władze Malezji zaplanowały szereg projektów infrastrukturalnych, aby wpłynąć na rozwój kraju. Jednym z nich był nowoczesny tor wyścigowy położony w pobliżu wybudowanego w tym samym czasie dużego międzynarodowego lotniska. Tor powstał w dystrykcie Sepang około 45 kilometrów na południe od stolicy kraju Kuala Lumpur. Pomysł na budowę toru wyścigowego nie był przypadkowy, bo w Malezji są tradycje motorsportowe sięgające początków lat 60. XX wieku. Tor i otaczający go kompleks został zaprojektowany przez Hermanna Tilke. Był to pierwszy tor zaprojektowany od zera przez tego architekta, efekt był powszechnie chwalony, dzięki czemu Tilke stał się w kolejnych latach „nadwornym” architektem torów wyścigowych dla F1. Jednocześnie w latach 90. XX wieku Bernie Ecclestone bardzo zabiegał o rozszerzenie kalendarza F1 w krajach azjatyckich, pojawiło się kilka pomysłów, ale dopiero Malezja doszła do skutku.
Hermann Tilke przygotował bardzo ciekawy projekt, który do tej pory wyróżnia się na tle torów wyścigowych. Punktem rozpoznawczym toru jest bardzo długa podwójna kryta trybuna wzdłuż dwóch długich prostych na 30 000 miejsc. Jej zakończenie w zakręcie numer 15. jest nazwane „Hibiscus Tower”. Wszystkie trybuny tego toru zostały tak zaprojektowane, aby z każdej z nich był widok na dwa obszary tego obiektu. W trakcie budowy zastosowano wiele nowatorskich rozwiązań, które później stały się standardem na nowo-budowanych obiektach. Cały projekt został przygotowany z dużym rozmachem, ma bardzo duże zaplecze, padok i główny budynek boksów w alei serwisowej. Z powodu panującego klimatu równikowego wyposażono go w bardzo wydajne odwodnienie. Tilke wykorzystał naturalne różnice poziomów, aby tor był ciekawszy.
Prace budowlane trwały 14 miesięcy w latach 1997-1998. Oficjalne otwarcie toru Sepang International Circuit nastąpiło w marcu 1999 roku. Bernie Ecclestone pierwotnie chciał zorganizować pierwszy wyścig F1 w 1998 roku, ale z powodu monsunów nie udało się tego zorganizować. W kwietniu 1999 roku odbyło się pierwsze motocyklowe Grand Prix (w Malezji wyścigi motocyklowe są popularniejsze niż samochodowe), a w październiku zadebiutowała Formuła 1.
Dziesięć lat po powstaniu toru Sepang planowano na torze zainstalować sztuczne oświetlenie, w odpowiedzi na sukces nowego wyścigu w pobliskim Singapurze, który zadebiutował w 2008 roku, ale wycofano się z tego pomysłu. W 2016 roku tor Sepang doczekał się dużej modernizacji, którą przygotowała włoska firma Dromo. Wymieniono nawierzchnię na całej długości toru, a także zmieniono profile kilku zakrętów, aby ważniejsza była przyczepność mechaniczna, a nie aerodynamiczna (poprawiło to możliwości wyprzedzania). Układ toru nie uległ żadnym zmianom, ale np. ostatni zakręt został podniesiony o metr. Przed wizytą F1 w 2026 roku przeprowadzono prace modernizacyjne związane głównie z dostosowaniem toru do nowych wytycznych FIA związanych z bezpieczeństwem.
Współcześnie głównym corocznym wydarzeniem na torze Sepang jest motocyklowe GP Malezji rozgrywane w październiku lub w listopadzie. Na torze odbywają się różne wyścigi lokalnych oraz azjatyckich serii samochodowych i motocyklowych. Nie jest tego niestety dużo, dawniej kalendarz toru Sepang był bardziej wypełniony. Na tym obiekcie są także organizowane sesje testowe. Główna konfiguracja Grand Prix jest wykorzystywana zarówno w wyścigach samochodowych jak i motocyklowych. Tor może zostać podzielony na dwie oddzielne nitki północną i południową z własnymi alejami serwisowymi z pełnym zapleczem. Niewiele jest takich torów na świecie. Na torze kilka lat temu zainstalowano sztuczne oświetlenie, nie spełnia ono wymogów F1.
Schemat toru Sepang International Circuit w Malezji
Charakterystyka toru Sepang w Malezji
Tor Sepang International Circuit to jeden z najlepszych projektów Hermanna Tilke. Niemiecki architekt przygotował szybki tor z płynną nitką jazdy, na którym są zróżnicowane zakręty oraz kilka dobrych miejsc do wyprzedzania. Dodatkowo tor jest bardzo szeroki (od 16 do 22 metrów), co zapewnia możliwość jazdy różnymi liniami. Na torze najwięcej jest zakrętów średnich i szybkich, więc bardzo ważny jest docisk aerodynamiczny. Bardzo wysokie temperatury powietrza i wysoka wilgotność powodują, że wyścig jest bardzo wymagający fizycznie dla kierowców, a ryzyko awarii samochodów jest wysokie.
Na torze Sepang jest bardzo długi dojazd do pierwszego zakrętu, który wynosi ponad 600 metrów. W wyścigach F1 na startach dochodziło do wielu niespodzianek, kolizji i wyprzedzeń. Dla bolidów F1 są nawet cztery bardzo dobre miejsca do wyprzedzania. Dwa najlepsze na końcu długich prostych, które są zakończone zakrętami, które można pokonywać na różne sposoby. Bardzo dobre miejsca do wyprzedzania są również w zakrętach numer 4 i 9, gdzie zawodnicy mocno hamują. Obiekt należy do „wysokoenergetycznych”, bo jest kilka mocnych hamowań, a także sekwencje wolnych zakrętów. W związku z kilkoma długimi prostymi, między zespołami będą różne strategie wykorzystania energii elektrycznej, a to powinno doprowadzić do zwiększenia liczby manewrów wyprzedzania.
Pirelli na tor Sepang w 2026 roku przywiezie środkowe mieszanki opon (C2, C3 i C4). Wymagania stawiane przez tor dla opon należą do średnich. Nawierzchnia poprzedni raz była wymieniona w całości w 2016 roku, więc jest już zużyta. W ostatnich latach wymieniono kilka jej fragmentów. Na opony największe siły działają w szybkich zakrętach w środkowej sekcji toru. Wysokie temperatury powietrza w połączenie z układem toru sprawiają, że degradacja termalna jest ważnym czynnikiem, bo można przegrzać opony. Nawierzchnia jest szorstka, zapewniającą wysoką przyczepność. Na początku weekendu przyczepność będzie jednak słaba, bo tor jest rzadko używany. Według symulacji wyścig w 2026 roku będzie odbywał się ze strategią jednego lub dwóch pit stopów, które dają podobne rezultaty. W związku z tym, że na Sepang łatwo się wyprzedza, to kierowcy mogą stawiać na więcej pit stopów.
Wyścigi na torze w Malezji historycznie odbywały się na początku sezonu lub na początku października. Dla pogody nie ma to większego znaczenia, bo panuje tam klimat równikowy, który charakteryzuje się stabilnymi i wysokimi temperaturami powietrza przez cały rok, dużą wilgotnością powietrza oraz regularnymi opadami deszczu (deszcze zenitalne). Średnia temperatura powietrza w dzień wynosi niecałe 30 stopni Celsjusza, a deszcze padają niemal codziennie. Najczęściej są to opady dość krótkie, ale bardzo intensywne w godzinach popołudniowych. W związku z wysokimi temperaturami nawierzchnia toru szybko wysycha. Zdarzają się również burze, ale opady często są punktowe tzn. może bardzo intensywnie padać kilka kilometrów od toru, a nad nim będzie świeciło Słońce. Wielokrotnie podczas sesji F1 w Malezji padał deszcz, jeśli były to opady intensywne, to przerywano rywalizację. Starsi kibice pamiętają, że wiele lat temu z powodu tego toru rozważano wprowadzenie do F1 „opon monsunowych”.
Tor Sepang jest bardzo szeroki, nie dochodzi na nim do wielu kraks. Częściej zdarzały się awarie samochodów, a wtedy wystarczała wirtualna neutralizacja. Historycznie prawdopodobieństwo pełnej neutralizacji dla pięciu ostatnich wyścigów (sezony 2014 – 2017 oraz 2026) wynosi tylko 40%. Opady deszczu mogą być głównym czynnikiem do wyjazdu SC.
Dane techniczne toru Sepang International Circuit w Malezji
Długość nitki toru: 5,543 km
Liczba okrążeń wyścigu F1: 56
Dystans wyścigu F1: 310,408 km
Liczba zakrętów: 15 (w tym 5 lewych i 10 prawych)
Kierunek jazdy: zgodnie z ruchem wskazówek zegara
Przewyższenie: 21,9 m
Najdłuższa prosta: 0,95 km
Pojemność trybun: 130 000 miejsc
Maksymalne przeciążenie w F1: brak danych
Długość alei serwisowej, gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości: 420 metrów
Liczba stref korzystania z aktywnej aerodynamiki: cztery, między zakrętami 3 i 4, między zakrętami 8 i 9, między zakrętami 14 i 15 oraz 15 i 1.
Tryb wyprzedzania: punkt detekcji w szczycie zakrętu 15, punkt aktywacji na wyjściu z zakrętu 15
Odległość od pierwszego pola startowego do pierwszego zakrętu po starcie: 620 metrów
Przyczepność limitowana na: przedniej osi „front limited”
Procent wyścigów z wyjazdem samochodu bezpieczeństwa w ostatnich pięciu edycjach zawodów F1 (sezony 2014 – 2017 oraz 2026): 40%
Najszybsze okrążenia na torze Sepang w Malezji
Tor Sepang w Malezji funkcjonuje od 1999 roku i ma niezmieniony układ głównej konfiguracji „Grand Prix”, więc od tego momentu liczą się oficjalne rekordy. W 2016 roku na torze został przeprowadzony spory remont, ale nie wpłynęło to na jego konfigurację.
Najlepszy czas uzyskany w kwalifikacjach – 1:30,076 – Lewis Hamilton – Mercedes – 2017 rok
Najlepszy czas uzyskany w wyścigu (oficjalny rekord toru) – 1:34,080 – Sebastian Vettel – Ferrari – 2017 rok
Informacje o torze Sepang International Circuit od Pirelli
Pirelli określa charakterystykę każdego toru w kalendarzu Formuły 1 w skali od 1 do 5, gdzie 1 oznacza najmniej, a 5 najwięcej. Te liczby określane są na przestrzeni całego sezonu, a więc np. w przypadku poziomu docisku aerodynamicznego tor Monza dostaje w tej skali 1, a tor Hungaroring 5.
Trakcja: 3
Hamowanie: 4
Przeciążenia boczne: 4
Obciążenie opon: 4
Poziom docisku aerodynamicznego: 3
Wyścigi Formuły 1 na torze Sepang International Circuit w Malezji
Wyścigi o GP Malezji dołączyły do kalendarza F1 w 1999 roku i odbywały się nieprzerwanie do 2017 roku. Kilkukrotnie podpisywano kolejne umowy z Bernie’m Ecclestone’m, który stawiał organizatorom coraz większe wymagania. Wyścig Formuły 1 był niezwykle ważny dla promocji całego kraju na świecie, ale nigdy nie stał się popularny. Trybuny podczas wizyt F1 w najlepszym wypadku były wypełnione w połowie, mimo bardzo niskich cen biletów. Mocno uderzyła w nich konkurencja ze strony pobliskiego Singapuru, który przyciągał więcej kibiców, również tych majętnych. Dodatkowo w Malezji popularniejsze są wyścigi motocyklowe niż samochodowe, na zawodach MotoGP było więcej kibiców, a ich organizacja była tańsza.
Z powodów politycznych i finansowych Malezja zrezygnowała z organizacji wyścigów F1 po sezonie 2017. Posiadali jeszcze umowę na sezon 2018, ale wynegocjowali jej rozwiązanie. Całkowite roczne koszty organizacji wyścigu F1 wynosiły wtedy 70 mln $, w większości pokrywał je tamtejszy rząd. Malezja z powodów finansowych nie była zainteresowana powrotem do F1 w kolejnych latach. Dzięki wyjątkowej sytuacji, tor Sepang powrócił jednorazowo w 2026 roku, jako miejsce odbywania się wyścigu o GP Bahrajnu. Władze tego kraju w zdecydowanej większości sfinansowały organizację zawodów i w całości opłatę licencyjną (szczegóły). Władze Malezji przeznaczyły tylko kilka milionów dolarów na modernizację toru.
Charakterystyki, dane techniczne i schematy innych torów z kalendarza Formuły 1 znajdziecie pod tym linkiem w specjalnej kategorii artykułów ma blogu Cyrk F1. Zestawienie aktualnej długości kontraktów na organizację wyścigów F1 można natomiast sprawdzić w tym miejscu, gdzie znajduje się kompletna tabela.
