Historia i charakterystyka toru Circuit de Barcelona-Catalunya w Hiszpanii. Dane techniczne i schemat toru Circuit de Barcelona-Catalunya pod Barceloną. Wyścigi F1 o GP Hiszpanii na Circuit de Barcelona-Catalunya. Wyścigi F1 o GP Barcelony-Katalonii. Rekordy toru wyścigowego pod Barceloną.
Historia i podstawowe informacje o torze Circuit de Barcelona-Catalunya w Hiszpanii
Sporty motorowe w Hiszpanii są bardzo popularne, a tamtejszy klimat pozwala organizować wyścigi przez większość roku. Dodatkowo w tym kraju istnieje rywalizacja między regionami, dlatego aktualnie działa kilka torów wyścigowych spełniających najwyższe wymagania. Barcelona była gospodarzem dwóch wyścigów F1 w latach 1951 i 1954 na ulicznym torze w dzielnicy Pedralbes. Następnie w latach 1969 – 1975 odbyły się cztery wyścigi na innym ulicznym torze Montjuïc, który był niezwykle niebezpieczny i pożegnał się z F1 w wyniku skandalu i tragicznych zawodów w 1975 roku (zginęło pięć osób). W kolejnych latach organizację GP Hiszpanii przejęły dwa inne obiekty. Po około dziesięciu latach Barcelona zaczęła myśleć o powrocie do kalendarza F1. W połowie lat 80. XX wieku rząd Katalonii podjął stosowną decyzję w tej sprawie, znaleziono dobre miejsce na zupełnie nowy tor w miasteczku Montmeló w pobliżu Barcelony. Budowa nowego toru rozpoczęła się w lutym 1989 roku i zakończyła w 1991 roku. Tor powstał na pofałdowanym terenie, a zaprojektowana nitka była zróżnicowana co sprawiło, że obiekt od samego początku stał się popularnym miejscem do testów. Tor został otwarty rok przed Letnimi Igrzyskami Olimpijskimi w Barcelonie i był w ich trakcie wykorzystany podczas zawodów kolarskich. Od 2013 roku zmieniono jego nazwę na Circuit de Barcelona-Catalunya, bo miasto Barcelona podpisało umowę sponsorską.
Tor w Circuit de Barcelona-Catalunya posiadał wiele konfiguracji. Wykorzystywany w Formule 1 główny układ „Grand Prix Circuit” był pięciokrotnie zmieniany od 1991 roku. Wyróżniają się dwie z tych modyfikacji, które w dużym stopniu wpłynęły na charakter toru. W 2007 roku w ostatnim sektorze zrezygnowano z bardzo szybkiego zakrętu na rzecz wolnej szykany. Ta zmiana miała pozytywnie wpłynąć na możliwości wyprzedzania, co nie do końca się udało. W 2023 roku po wielu latach rozważań zdecydowano się na usunięcie tej szykany i przywrócenie szybkiego zakrętu, który był wykorzystywany do 2006 roku. W tym celu powiększono także strefę bezpieczeństwa w pierwszym zakręcie, bo wyraźnie wzrosły prędkości maksymalne. Od 2002 roku za kolejne remonty obiektu odpowiada biuro architektoniczne Hermanna Tilke. Pierwszą wprowadzoną przez niego zmianą była budowa dużej głównej trybuny na prostej startu / mety oraz modernizacja zaplecza. W ostatnich latach prowadzono na torze wiele inwestycji związanych z poprawą bezpieczeństwa, rozbudowy zaplecza dla kibiców oraz kwestii ekologiczno-energetycznych. W 2024 roku otwarto „The Rooftop” czyli sporą konstrukcję nad nitką toru na granicy drugiego i trzeciego sektora, gdzie są dodatkowe miejsca dla najbogatszych kibiców. Nawierzchnia na całej nitce toru poprzedni raz była wymieniania w 2018 roku. Łączny budżet prac modernizacyjnych na torach w latach 2022 – 2026 wyniósł 50 milionów euro.
Tor pod Barceloną jest jednym z najbardziej obleganych na świecie, regularnie odbywają się na nim wyścigi najróżniejszych serii samochodowych i motocyklowych, organizowane są także testy. Jest on obecny w kalendarzach większości liczących się serii wyścigowych w Europie. Organizacja zawodów Formuły 1 jest wspierana finansowo przez rząd Katalonii. Tor posiada kilka konfiguracji, łatwo go dostosować do wymagań różnych samochodów i motocykli. Wyścigi na tym obiekcie rozgrywane są od marca do listopada, a w miesiącach zimowych dominują sesje testowe.
Schemat toru Circuit de Barcelona-Catalunya w Hiszpanii
Charakterystyka toru Circuit de Barcelona-Catalunya w Hiszpanii
Tor Circuit de Barcelona-Catalunya jest doskonale znany wszystkim kierowcom i zespołom F1, bo najczęściej rozgrywano na nim testy. Ten obiekt z powodu zróżnicowanej charakterystyki jest idealnym miejscem do testowania, bo można na nim kompleksowo sprawdzić samochód. Mówi się w świecie F1, że samochód, który jest szybki na tym torze, będzie sobie dobrze radził na wszystkich innych obiektach w kalendarzu. W 2023 roku w konfiguracji używanej przez F1 zlikwidowano szykanę w ostatnim sektorze, a w jej miejsce wprowadzono dwa bardzo szybkie zakręty. To wpłynęło w dużym stopniu na charakterystykę obiektu. Średnia prędkość pokonywania nitki toru znacznie wzrosła, tor nie ma już bardzo zróżnicowanych typów zakrętów jak wcześniej. Obecnie dominują zakręty, które można klasyfikować jako średnie i szybkie, a to premiuje bolidy mające najlepszy stosunek docisku do oporu. Barcelona wciąż pokazuje dobrze panujący w F1 układ sił, bo jest to bardzo wymagający obiekt. Radzę zwracać uwagę na zachowanie bolidów w zakrętach numer 9 i 14, które aktualnymi bolidami nie będą mogły być pokonane bez odjęcia gazu (bolidy mają mniej docisku).
Od momentu, gdy tor w Montmelo zadebiutował w Formule 1, to było na nim mało bezpośredniej walki i wyprzedzania. Kilkukrotnie wprowadzano zmiany w konfiguracji obiektu, ale one niewiele pomagały. Aż 32 z 35. dotychczas rozegranych wyścigów F1 wygrali kierowcy ruszający z pierwszej linii. Trzy wyjątki były spowodowane losowymi wydarzeniami, które pozwoliły wygrać komuś startującemu z dalszej pozycji. Przed wprowadzeniem systemu DRS statyczne wyścigi z pojedynczymi udanymi wyprzedzeniami były na porządku dziennym. Wprowadzenie systemu DRS sprawiło, że wyprzedzanie na torze pod Barceloną stało się powszechne, ale wciąż dało się przez wiele okrążeń skutecznie bronić przed szybszym zawodnikiem. Dobre wyścigi były na tym torze w latach 2022 – 2025, bo bolidy z dużym dociskiem z podłogi się na nim sprawdzały. Z uwagi na bardzo długi dojazd do pierwszego zakrętu na starcie, zwykle dochodzi tam do wielu zmian pozycji na początku zawodów.
W 2026 roku spodziewajcie się trzech istotnych różnic w rywalizacji. Nowe bolidy mają wyraźnie mniej docisku, tempo w szybkich zakrętach spadnie, niektórych nie będzie się dało przejechać z pełnym gazem. Tor stanie się trudniejszy dla kierowców. Na tym obiekcie nie ma wielu mocnych hamowań ani wolnych zakrętów, więc w naturalny sposób odzyskiwanie energii i ładowanie baterii jest ograniczone. Energia będzie się kończyła na długiej prostej, a kierowcy będą musieli w niektórych miejscach celowo odpuszczać gaz lub wykonywać tzw. „super-clipping”. Stawka powinna się rozjechać bardziej niż w poprzednich latach, bo są większe różnice w wydajności między zespołami.
Pirelli najczęściej przywoziło najtwardsze dostępne mieszanki na tor pod Barceloną, bo jego nitka jest bardzo wymagająca dla ogumienia. W 2026 roku zmienili podejście i nominowali trzy środkowe mieszanki. Pirelli liczy, że tak decyzja doprowadzi do bardziej zróżnicowanych strategii. Konfiguracja tego obiektu bardzo obciąża opony, szczególnie narażona na zużycie jest przednia lewa opona z powodu kilku bardzo szybkich prawych zakrętów. Głównym czynnikiem powodującym degradację jest przegrzewanie się opon. Na torze jest stara i mocno zużyta nawierzchnia, która jest chropowata, co jeszcze bardziej zwiększa obciążenie opon. W ostatnich latach wyścigi na torze w miejscowości Montmeló rozgrywano ze strategią jednego lub dwóch pit stopów. Najczęściej przewidywania dawały podobne rezultaty dla obu tych strategii, a kierowcy stawiali na dwie wizyty w boksach. Od 2023 roku zużycie opon jest większe, dlatego dwa pit stopy wydają się obowiązkowe. Przy spodziewanych wysokich temperaturach nie można wykluczyć nawet strategii na trzy pit stopy. Najczęściej w wyścigach F1 degradacja opon na dystansie ma znaczący wpływ na tempo kierowców.
Zawody F1 pod Barceloną najczęściej odbywały się na początku maja, ale od 2023 roku zostały przeniesione na czerwiec. Zwykle panują wysokie temperatury, a szanse na opady deszczu są bardzo małe. Bardzo ważnym czynnikiem jest wiatr, który zmienia kierunek w zależności od pory dnia. Tylko jeden z pięciu ostatnich wyścigów na tym torze (sezony 2022 – 2026) były przerwany pełną neutralizacją, a powodem był popsuty bolid na poboczu. Na torze są spore strefy wyjazdowe, a porządkowi doświadczeni, więc uszkodzone bolidy są szybko usuwane. W Barcelonie zdarzają się bardzo spokojne i czyste wyścigi bez kraks i awarii.
Dane techniczne toru Circuit de Barcelona-Catalunya w Hiszpanii
Długość nitki toru w głównej konfiguracji: 4,657 km
Liczba okrążeń wyścigu F1: 66
Dystans wyścigu F1: 307,236 km
Liczba zakrętów: 14 (w tym 6 lewych i 8 prawych)
Kierunek jazdy: zgodnie z ruchem wskazówek zegara
Przewyższenie: 29,63 m
Najdłuższa prosta: 1,1 km
Pojemność trybun: 140 700 kibiców*
Maksymalne przeciążenie w F1: 4,8 G w zakręcie numer 14 (dane z 2024 roku)
Długość alei serwisowej, gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości: 369 metrów
Liczba stref korzystania z aktywnej aerodynamiki: cztery, między zakrętami 3 i 4, między zakrętami 5 i 7, między zakrętami 9 i 10 oraz 14 i 1.
Tryb wyprzedzania: punkt detekcji w zakręcie numer 13 i punkt aktywacji przed zakrętem 14
Odległość od pierwszego pola startowego do pierwszego zakrętu po starcie: 700 metrów
Przyczepność limitowana na: przedniej osi „front limited”
Procent wyścigów z wyjazdem samochodu bezpieczeństwa w ostatnich pięciu edycjach zawodów F1 (sezony 2022 – 2026): 20%
* – To oficjalna pojemność trybun sprzed kilkunastu lat. Aktualnie realna pojemność trybun jest nieco mniejsza.
Najszybsze okrążenia na torze Circuit de Barcelona-Catalunya w Hiszpanii
Na początku 2023 roku zmieniono konfigurację ostatnich zakrętów na torze, dlatego wszystkie rekordy czasowe są liczone od nowa. Była to znacząca zmiana, kierowcy od tego momentu jeżdżą znacznie szybciej, a czasy okrążeń spadły o kilka sekund. Układ toru jest zbliżony do tego wykorzystywanego w latach 1995 – 2003, ale są pewne różnice w konfiguracji zakrętu numer 10.
Najlepszy czas uzyskany w kwalifikacjach – 1:11,383 – Lando Norris – McLaren – 2024 rok
Najlepszy czas uzyskany w wyścigu (oficjalny rekord toru) – 1:15,743 – Oscar Piastri – McLaren – 2025 rok
Informacje o torze Circuit de Barcelona-Catalunya od Pirelli
Pirelli określa charakterystykę każdego toru w kalendarzu Formuły 1 w skali od 1 do 5, gdzie 1 oznacza najmniej, a 5 najwięcej. Te liczby określane są na przestrzeni całego sezonu, a więc np. w przypadku poziomu docisku aerodynamicznego tor Monza dostaje w tej skali 1, a tor Hungaroring 5.
Trakcja: 3
Hamowanie: 3
Przeciążenia boczne: 5
Obciążenie opon: 5
Poziom docisku aerodynamicznego: 4
Wyścigi Formuły 1 na torze Circuit de Barcelona-Catalunya w Hiszpanii
Formuła 1 zadebiutowała na torze Circuit de Barcelona-Catalunya w 1991 roku i od tego momentu co sezon organizowane są tam kolejne wyścigi. Tor pod Barceloną został stałym domem dla GP Hiszpanii, bo wcześniej zawody o to trofeum organizowano na czterech innych obiektach. W szczycie popularności Fernando Alonso trybuny toru pod Barceloną były wypełnione niemal w całości, później frekwencja znacznie spadła, ale odbudowała się po pandemii. Organizacja wyścigów F1 jest finansowana przez lokalne samorządy, bez tego wsparcia nie byłaby możliwa.
Od 2026 roku wyścigi na tym torze będą rozgrywane pod nazwą Grand Prix Barcelony-Katalonii, bo prawa do nazwy GP Hiszpanii przejął nowy tor Madring w Madrycie. W połowie lutego 2026 roku ogłoszono zawarcie nowego, rotacyjnego kontraktu z Liberty Media. W 2026 roku odbędzie się ostatni wyścig na mocy starej umowy, a następnie trzy w latach 2028, 2030 oraz 2032. GP Barcelony-Katalonii będzie zajmowało miejsce w kalendarzu wymiennie z GP Belgii. Według nieoficjalnych doniesień opłata licencyjna na rzecz Liberty Media ma wzrosnąć do 28 milionów euro za wyścig.
Charakterystyki, dane techniczne i schematy innych torów z kalendarza Formuły 1 znajdziecie pod tym linkiem w specjalnej kategorii artykułów ma blogu Cyrk F1.
